Воля

ПАДКОВА

ПАДКОВА

Жалезная дугападобная пласціна, якая прыбіваецца пад конскія капыты для засцярогі іх ад пашкоджання, а таксама для таго, каб пазбегнуць слізгацення. П. прыбіваюць да капыта спецыяльнымі цвікамі – вухналямі, у зімовы час у яе ўкручваюцца тры шыпы.

Крыніца: http://rv-blr.com/dictonary/view/18309

ПАДКОВА

09.04.2008

Паўсюдна сярод усходніх славян існавала вера і перакананасць у шчаслівых якасцях падковы. Яна сімвалізавала шчасце і поспех, была моцным абярэгам ад дрэннага вока і нячыстай сілы, казалі: “Знайсці старое жалеззе, асабліва падкову — знайсці сваё шчасце”.

Такія станоўчыя адносіны да падковы маглі быць выкліканы тым, што яна нагадвае арку — сімвал шчасця. Пад аркай-ручніком праходзілі маладыя, калі выходзілі з хаты; пад аркай — “вясковай, альбо роднай, брамай” яны праходзілі, калі вярталіся з храма;

на Тройцу дзяўчаты “завівалі” галінкі бярозы — рабілі арку, праз якую трэба было прайсці, трымаючыся за рукі, — пакуміўшыся, г.зн. пасябраваўшы; у чырвоным куце ў кожнай хаце ручнік, які пакрываў ікону, нагадваў арку і г.д.; у гонар вялікіх перамог у сталіцах еўрапейскіх дзяржаў будавалі Трыумфальныя аркі.

Так, падкова, замацаваная ў хаце над парогам, сімвалізавала не што іншае, як арку, пад якой “жыве” шчасце.

Крыніца: http://www.ng.by/ru/issues?art_id=20979

НА ШЧАСЦЕ!

28.03.2008

Паўсюдна сярод усходніх славян існавала вера і перакананасць у шчаслівых якасцях падковы. Яна сімвалізавала шчасце і поспех, была моцным абярэгам ад дурнога вока і нячыстай сілы, казалі: “Знайсці старое жалеззе, асабліва падкову — знайсці сваё шчасце”.

Такія станоўчыя адносіны да падковы маглі быць выкліканы тым, што яна нагадвае арку — сімвал шчасця. Пад аркай-ручніком праходзілі маладыя, калі выходзілі з хаты; пад аркай — “вясковай, альбо роднай, брамай” яны праходзілі, калі вярталіся з храма;

на Тройцу дзяўчаты “завівалі” галінкі бярозы — рабілі арку, праз якую трэба было прайсці сяброўкам, трымаючыся за рукі, — пакуміўшыся, г.зн. пасябраваўшы; у чырвоным куце ў кожнай хаце ручнік, які пакрываў ікону, нагадваў арку і г.д.;

у гонар вялікіх перамог у сталіцах еўрапейскіх дзяржаў будавалі Трыумфальныя аркі.

Так, падкова, замацаваная ў хаце над парогам, (“рагамі” ўніз), сімвалізавала не што іншае, як арку, пад якой жыве шчасце. Акрамя гэтага, падкова, прыстасаваная над парогам хаты, — надзейны абярэг ад нячыстай сілы.

Менавіта падковы асцерагаецца чорт, бо калісьці каваль паабяцаў злавіць нячысціка і падкаваць яго капытцы. Зразумела, пасля гэтага чорт не зможа ціхенька падкрадвацца да людзей і рабіць сваю дрэнную справу.

Вось і мінае ён тую хату, дзе ёсць прыбітая над дзвярамі падкова.

Крыніца: http://www.ng.by/ru/issues?art_id=20707

ПАДКОВА

Абавязковая ўмова — падкову трэба знайсці на дарозе. Магчыма менавіта таму падкова, якую прыбілі ў доме над парогам, сімвалізавала не што іншае, як арку, пад якой "пасялілася" шчасце (славяне вешалі падкову "рожкамі" ўніз, у адрозненне ад англійскай традыцыі вешаць падкову "рожкамі" ўверх. Нярэдка рыбакі, каб забяспечыць бяспеку вайму судну, прыбівалі падкову на мачце.

Аксана Катовіч

Крыніца: http://www.obereg.of.by/catalog.php?id=169&category=10&mode=detail

ПАДКОВА

Паўсюдна сярод усходніх славян існуе вера ў незвычайныя якасці конскай падковы. Згодна павер'ям нашых продкаў падкова сімвалізавала шчасце і поспех, уяўляла моцны абярэг дому і яго жыхароў ад сурокаў і нячыстай сілы.

Абавязковая ўмова — падкову трэба знайсці на дарозе. Падкова, якую прыбілі ў доме над парогам, сімвалізавала не што іншае, як арку, пад якой "пасялілася" шчасце (славяне вешалі падкову "рожкамі" ўніз, у адрозненне ад англійскай традыцыі вешаць падкову "рожкамі" ўверх).

Крыніца: Музей традыцыйных абярэгаў.

Воля

ПАДПЕЧНIК

У беларускай мiфалогii дух хаты, цесна звязаны з уяўленнямi аб продках i гаспадарчым (асабiстым) дабрабыце той цi iншай сям’i. Часцей за ўсё бачыўся старэнькiм дзядком з сiвой барадой i сiвымi кудлатымi валасамi, апранутым у насоў цi белую кашулю, падперазаны дзягай або лыкам. Прыкметай прыналежнасцi Х. да iншасвету з’яўлялася адсутнасць у яго шапкi i абутку. Часам дамавiк мог паўстаць у выглядзе чорнага калматага сабакi цi вужа. У выпадку «згоды» з гаспадарамi i паважлiвага стаўлення да сябе з боку апошнiх Х. усяляк спрыяе павелiчэнню дабрабыту сям’i: даглядае, кормiць жывёлу, сушыць збожжа, ад чаго яно «спарнее», шые, прадзе, мые ў хаце ды iнш. Пра магчымую небяспеку для сям’i Х. папярэджвае гаспадара, завываючы цi грукаючы па сценах хаты ўначы.
Супадзенне шэрагу функцыянальных прыкметаў Х. з функцыямi такiх персанажаў, як Гуменнiк, Хлеўнiк, Лазнiк (Дамавiк любiць мыцца ў лазнi апоўначы), дазваляе меркаваць, што вобраз Х. з’яўляецца першасным у тую гiстарычную эпоху, калi адсутнiчаў развiты комплекс сялiбных пабудоў (гумно, хлеў, лазня i г. д.).
Верагодна, вобраз Х. узыходзiць да духа хатняга агменю, пра што сведчыць месца пражывання дамавiка: запечны кут, падпечча, пячны слуп. З другога боку, здольнасць Х. уплываць на плоднасць, прадукцыйнасць хатняй жывёлы, стасоўнасць яго са змяёй (вужом), магчыма, гаворыць аб пераносе на яго шэрагу функцый бога жывёлы i багацця Вялеса ў сувязi з хрысцiянiзацыяй i заняпадам культу апошняга.
Сярод iншых мiфалагiчных персанажаў Х. карыстаўся найбольшым ушанаваннем i павагай, займаючы асобную, прамежкавую пазiцыю памiж прадстаўнiкамi «нячыстай сiлы» i людзьмi: «Дамавiк ад чарцей адстаў, а да людзей не прыстаў» (Вiцебская губ.). Паказальна, што Х. крыўдзiўся, калі яго называлi «нячыстым» i сам баяўся чорта ў выглядзе чорнага казла. У той жа час да Х. спагадлiва ставiўся св. Iлля, не палюючы на яго перунамi. Лiчылi, што дабро, атрыманае ад Дамавiка, не пойдзе прахам, а ўзаемадачыненнi з iм, у адрозненне ад iншых нячысцiкаў, мелi даволi «легiтымны» характар.
Станоўчы вобраз Х. адлюстраваны i ў яго найменнях: «Гаспадар», «Хазяiн», «Дзядзька». У некаторых мясцiнах Смаленшчыны дамавiка лiчылi святым.
Паколькi наяўнасць у хаце «свайго», прыхiльнага да сямейных, Х., лiчылася абавязковай, то гаспадар мусiў усяляк завабiць яго. Так, на Вiцебшчыне ў Велiкодную ноч, калі сям’я знаходзiлася ў царкве, гаспадар заклiкаў Дамавiка наступным чынам: «Выбач, дзядзька (цi браток), за трывогу, але толькi прыйдзi ка мне нi зелен, як лiсцiна, нi сiнь, як вална на вадзе, нi панур, як воўк, прыйдзi такей, як я сам!» Каб залагодзiць Х. i заручыцца ягонай падтрымкай, яму прыносiлi ахвяры. У Магiлёўскай губернi гаспадар адразаў акраец хлеба ад першай булкi, спечанай на поўню, i з соллю заносiў яе ў хлеў, прамаўляючы: «Дамавiк, дамавы! Прымi ад мяне хлеб–соль, любi маiх коней i жалуй! I я буду цябе любiць i жалаваць!»
Абавязковым лiчылася ўшанаванне Х. падчас найбольш значных абрадаў сямейнага цыкла: радзiнаў, вяселля i ўсiх памiнальных дзён, што падкрэслiвае ягоную сувязь з продкамi i ўяўленнямi аб сямейнай (родавай) долi. Падчас восеньскiх Дзядоў гаспадары, запрашаючы Х. прыняць удзел у супольнай рытуальнай трапезе, высцiлалi дарогу з клецi да стала белым палатном.
Сувязь Дамавiка з Дзядамi–продкамi падкрэслiваецца i тым, што менавiта да апошнiх звярталiся з просьбай утаймаваць Х., калi той пачынаў сваволiць. Беларусы Смаленшчыны меркавалi, што памерлыя ў хаце становяцца дамавiкамi гэтай хаты.
Найбольш дагаджае Х. у тых гасподах, дзе жыве моцная, трывалая сям’я, дзе гадуюць жывёлу яго ўлюбёнай масцi, падтрымлiваецца чысцiня i парадак i пiльнуюцца дзедаўскiх звычаяў. Крыўду ж i помслiвасць Дамавiка выклiкаюць сямейныя сваркi, п’янства, брыдкаслоўе, неахайнасць у вядзеннi гаспадаркi. Руплiвасць Дамавiка аб суладдзi ў сям’i адлюстраванае ва ўяўленнях аб тым, што ён сам з’яўляецца добрым сямейнiкам, маючы жонку (Дамаху) i шмат дзяцей. Завадатараў сямейнага разладу Х. можа пакараць, душачы iх у сне цi скалечыўшы. У выключных выпадках ён можа наслаць мор на жывёлу, чарвей на гарод, пацукоў у засекi, няўрод на палеткi, хваробу на гаспадара цi сямейных. Помста Х. можа адбiвацца на нашчадках гаспадара, якi яго пакрыўдзiў, «да чацвёртага калена».
Аднак найбольш Х. вылучаецца даволi бяскрыўднымi жартамi i кпiнамi. Уначы ён можа ўкiнуць посуд у балею, апранаць гаспадарава адзенне, казытаць сонных людзей цi хаваць патрэбныя iм рэчы. Каб адшукаць схаванае Х., трэба было «завязаць яму бараду» — зрабiць вузельчык на хустцы.
У адрозненне ад «свайго» Х. найбольшую небяспеку для сямейнага ладу i дабрабыту ўяўляў сабой «чужы» або «прыблудны» Х., якi надзяляўся разбуральнымi, дэструктыўнымi функцыямi дэманiчнай iстоты, за што i атрымаў мянушку «гвалтоўнiк». Iснаваў шэраг спецыяльных замоваў, заклiканых залагодзiць, прывабiць «свайго» Х. i адагнаць «чужога»: «Дамавы хазяiн i дамавая хазяюшка, прашу вас, упрашываю, малю вас, умалiваю, што ў гэтым доме жывiце i жывотных не абiжайце... а нахожых i наброжых хлеўнiкаў i хляўнiц, i дамавiкоў, i дамавiц да гэтага хлева не дапускайце...» (Смаленская губ.).
Пры пабудове новай хаты, каб у яе перайшоў жыць Х., трэба было «ўзгаднiць» з iм месца пад новабудоўлю. Па чатырох меркаваных кутах хаты на ноч сыпалi жыта, i калi ранiцай яно заставалася некранутым, лiчылася, што Х. ухвалiў месца. Непасрэдна перад улазiнамi гаспадар клiкаў Х. у новую хату: «Хазяiн, пайдзём за намi!» Аднак у некаторых мясцiнах (Падзвiнне, Падняпроўе) верылi, што Х. не пяройдзе ў новую хату да тае пары, пакуль там не з’явiцца першы нябожчык.
Крыніца: http://rv-blr.com/dictonary/view/6043
Воля

ПАДЗІЎ

Паводле народных уяўленняў, хвароба, псота ці іншае няшчасце, выкліканае благім поглядам («злым», зайздросным вокам), словамі ці думкамі ў бок пацярпелага. Шырока распаўсюджаная вера ў негатыўную сілу «дурнога вока» грунтавалася на ўяўленнях аб чалавечым (звярыным) поглядзе як спецыфічнай форме матэрыяльнага кантакту (параўн. «цяжкі, чорны, нячысты» погляд вока). У замовах С. выступаюць як жывыя аморфныя істоты («Iдзіце, урэкі–прыстрэкі, на балата…»).
Вылучаюцца наўмысныя і ненаўмысныя С. У першым выпадку суб’ектамі С. фігуруюць чараўнікі і ведзьмакі, а таксама людзі, якія вылучаліся ў традыцыйным асяродку сваім іншаэтнічным паходжаннем і таму патэнцыйна ўспрымаліся як «чужыя» і небяспечныя (параўн. у замовах: вока «цыганскае, жыдоўскае, татарскае, маскоўскае»), прадстаўнікі іншых сацыяльных групаў (пан, поп, дзяк, мешчанін) і людзі, якія мелі пэўныя адхіленні ў здароўі ці паводзінах ад агульнапрынятых нормаў, што магло паказваць на іх сувязь з «іншасветам» (крывое вока, сляпое вока). Вялікія здольнасці сурочваць акрамя чараўнікоў прыпісваліся «незаконнанароджанаму ўдовіну сыну» (Полацкі пав.), дзіцяці, якое два разы адымалі ад матчыных грудзей, чалавеку, які два разы ажаніўся.
Найбольш небяспечнымі лічыліся С., выкліканыя адмысловымі праклёнамі («прымоўленыя», «нагаворныя», «пагаданыя»), што тлумачыцца паганскімі ўяўленнямі аб матэрыяльнай сутнасці і энергетычнасці слова, асабліва прамоўленага ў так званую «благую мінуту» — храналагічны адрэзак (уначы, апоўдні, напярэдадні свята), калі мяжа з іншасветам робіцца найбольш празрыстай. «Як ведзьмаку прыйдзе тая планета, то ён, як ні мае каго счараваць (бо ён у тую пару і роднае дзіця счаруе, калі на вочы патрапіцца), так ён з ветрам пушчае сваё слова, а яно ідзе дарогаю і як нікога не спаткае, то ў дзерава ідзе і яно сохне» (М. Федароўскі). Архаічным з’яўляецца суаднясенне С. з асноўнымі прыроднымі стыхіямі («ліха ветравое, зямное, вадзяное, агнявое»), якія выступаюць не толькі як першакрыніца С., іх «нутраны» змест (характар хваробы імі выкліканай) і спосаб трансляцыі, але і як сродак пазбаўлення ад іх (зварот па дапамогу ў замовах да Лесавіка, Палевіка, «царыцы–вадзіцы», «цара - сонца», «цара–месіка», ветру і г. д.).
Значна меншую небяспеку ўяўлялі С. ненаўмысныя («пасмешныя», «падзіўныя», якія маглі быць зробленыя ў межах аднае сям’і (бацькам, маткай, бабай, дзедам, сёстрамі, братамі ды інш.). Асноўнай прычынай падобных С. бачылася так званая «благая (дурная) мінута», у якую агучаная пахвала ці станоўчае здзіўленне мелі надалей супрацьлеглыя, негатыўныя наступствы (напрыклад, пахваленая такім чынам жывёла перастае набіраць у вазе, даваць малако, дзеці хварэюць, знікае спор у пэўнай сферы жыццядзейнасці ды інш.). Адсюль распаўсюджаныя на Беларусі вербальныя формулы–перасцярогі кшталту: «У добры час сказаць, у благі памаўчаць», «Не пры нас гаворачы», «Не ўрокам кажучы» і да т. п.
Крыніцай С., асабліва для дзяцей, маглі быць і прадстаўнікі жывёльнага свету (конь, карова, авечка, свіння, воўк, заяц, курыца, верабей, кот, мыш). Падобныя С. (лякі) фактычна з’яўляліся адной з разнавіднасцяў сполаху ці начніцаў.
Паводле народных перакананняў, С. не паддаюцца медычнаму лячэнню. Наўмысныя С. здольныя лячыць (выганяць) знахары, якія валодаюць адмысловымі замовамі. Адной з асноўных аперацый была дыягностыка («Трыдзевяць урокаў: які ты ўрок?») і выяўленне крыніцы (суб’екта) С. з мэтай далейшага пазбаўлення хворага (пацярпелага) ад іх.
С. ненаўмысныя здымаліся без «спецыялізаванай» вонкавай дапамогі. Эфектыўнымі сродкамі ад іх лічылася «чацвярговая соль», вада з роту таго, хто сурочыў, ці пралітая праз рэч з адтулінай («перунова страла», ключ, клямка, замок), працягванне дзіцяці паміж ног маці, што сімвалізавала новае (здаровае) нараджэнне, ды інш.
У якасці засцерагальных ад С. сродкаў выкарыстоўваліся як вербальныя формулы, закліканыя пазбавіць патэнцыйна небяспечнага чалавека здольнасці бачыць, прамаўляць, рухацца і такім чынам зрабіць яго бяспечным («Соль табе ў глазы, галаўня ў зубы, гаршчок міжы шчок, палена мімы калена»), так і рэчы, жэсты («хвіга»), надзеленыя ўласцівасцямі абярэга (чырвоная нітка, вырабы з жалеза, соль ды інш.).
Уяўленні аб рэальнай шкаданоснасці С. і эфектыўнасці магічных сродкаў супрацьдзеяння ім шырока бытуюць не толькі ў сучаснай беларускай вёсцы, але і ў горадзе.
Крыніца: http://rv-blr.com/dictonary?alpha=&authenticity_token=7ac738a48b166025e45f6b2c67b725bd415bc85e&page=1
Воля

МЕША

Нячысты дух, які ўяўляўся калматай чорнай жывёлінай невялікага росту. Месцам яго жыхарства былі руіны якой – небудзь будыніны, адкуль ён толькі часам палохаў прахожых, не прыносячы нікому асаблівай шкоды. Ён пазбаўлены Кадуком сваёй злой сілы і асуджаны на пакуты. Часам М. перабіраецца ў жылы дом, дзе пасяляецца ў падпечку і харчуецца чым давядзецца. Удзень яго ніхто не бачыць, а ўначы ён выпаўзае з-пад печкі і, пасябраваўшы са свойскім сабакам, спіць на падлозе пасярод пакоя. З’яўленне М. у хаце лічылася няшчасцем. Яго імем нянькі палохалі дзяцей.
Крыніца: http://rv-blr.com/dictonary/view/3493
Воля

МАРЭНА

Увасабленне смерці. На пачатку земляробчага сезона, на Радаўніцу (“Вялікдзень мёртвых”), прыбіралі за бабу куль саломы, які тапілі ў першай за вёскаю лужыне. Гэта азначала “тапіць М.” – смерць, якая разам з маразамі панавала ўсю зіму над зямлёю і людзьмі. На змену М. прыходзіць дачка Лады, Лёля. З гэтымі міфалагічнымі постацямі звязаны народныя ўяўленні пра адпаведныя поры года, пра адраджэнне пладаносных сілаў зямлі і пра перамогу жыцця над смерцю. Дзеяннем, аналагічным патапленню М., можна лічыць абрадавае пахаванне ці спальванне лялькі на Масленіцу. Гл. таксама: Купала, Мажана, Мара.
Крыніца: http://rv-blr.com/dictonary/view/3373
Воля

МАРОЗ МАРОЗАВІЧ, ЁН ЖА ЗЮЗЯ

МАРОЗ МАРОЗАВІЧ, ЁН ЖА ЗЮЗЯ

Мароз – персанаж казачнага фальклору і шэрагу каляндарных абрадаў – дзед з белай доўгай барадой у шубе, валёнках і рукавіцах. Ён сімвалізуе парадак, строгасць, часам жорсткасць, але шчырасць і справядлівасць.
Да Мароза ў народзе звярталіся з пашанай, звалі Марозам Марозавічам, панам ці дзедам Марозам. Часам, каб задобрыць, ласкава звалі так: Мароз-Маразенька, Марозка, Зюзя (у некаторых беларускіх і заходнерускіх дыялектах).
У культуры ўсходніх славян паўсюдна быў вядомы звычай, калі на Каляды, Саракі ці Вялікдзень Мароз запрашалі на святочную вячэру – на куццю, кісель, бліны, каб задобрыць яго, а ён у знак удзячнасці за пачастунак не шкодзіў пасевы злакавых культур. Пры гэтым казалі: «Мароз, Мароз, хадзі куццю есці».
На Беларусі, каб «задобрыць» Мароз, на Калядным тыдні варылі аўсяны кісель. Яго ставілі на вокны, выносілі на ганак, вылівалі на агарод ці на вуліцу.
На Беларусі жартавалі: быццам бы Мароз «лопаецца» на галаве лысага чалавека, г.зн. памяншаецца, знікае. Таму ў дні самых моцных маразоў неабходна было налічыць дванаццаць знаёмых лысых людзей, апошнім назваўшы самага лысага, сказаўшы пры гэтым: «Мароз, мароз, ідзі лысых памарозь!»
Автор: «Народная газета».
Крыніца: http://www.belarustime.ru/belarus/nativeword/f6ccd09467680928.html
Воля

МАРОВАЯ ПАННА

Вобраз у старадаўніх павер’яў беларусаў. Яе ўяўлялі жанчынай у чорнай хустцы. Лічылі, што М. п. прыносіць эпідэмію, мор. Каб засцерагчыся ад павальнай хваробы, увасабленнем якой была М. п., дзяўчаты праводзілі вакол вёскі баразну. Іх суправаджалі старыя жанчыны з косамі, скавародамі. Абрад спраўлялі з шумам, трэскам, крыкам, каб адпужаць М. п. Уяўленне аб М. п. знікла ў канцы 19 – пач. 20 ст.
Крыніца: http://rv-blr.com/dictonary/view/17175
Воля

ЛОЗНІКІ

Уяўляліся на Віцебшчыне драбнюткімі гуллівымі чарцянятамі, што жывуць у густых кустах пераплеценага лазняку, адпаведна якому расфарбавана іх цела. Як і некаторыя іншыя іх нячысцікі (Злыдні, Касны, Паветрыкі, Паралікі, Паўночнікі, Шэшкі), Л. дзейнічаюць толькі ў вялікім гурце. Яны не столькі па злосці, колькі забаўляючыся, заблытваюць у куст лазы, у яе карэнні сваю ахвяру ці прымушаюць яе праваліцца ў прыхаванае вадзяное акенца ў багне. Нацешыўся, яны самі дапамагаюць ахвяры выбрацца, падсоўваючы куст лазы, трыснёг, аер. Калі бедалагу не ўдалося выратавацца – гэта значыць, што яго падхапіў нейкі больш буйны нячысцік – Вадзянік, Балотнік, Багнік. Бясшкодныя маленькія Л. могуць быць выпадкова забітыя грамавымі стрэламі. Але галоўную небяспеку для Л. (як і для Балотніка) уяўляе асушэнне месца пад іх жытлом і з прычыны гэтага – знішчэнне лязняку, дзе праходзіць усё іх жыццё. У такім выпадку яны гінуць усе разам назаўсёды і бясследна. Міфічным насельнікам лазы ўяўляўся таксама Лазавік.
Крыніца: http://rv-blr.com/dictonary/view/3203

ЛОЗНІКІ

Лознікі ўтвараюць асобны гурт хутчэй надводных, чым надводных Духаў. Жытлом ім служаць густыя кусты пераплеценага лазняку, у залежнасці ад колеру якога афарбавана іх цела. Самі па сабе Лознікі — драбнюткія, гуллівыя Духі. Яны не маюць намеру загубіць ахвяру, якую заблытваюць у куст ці карэнне лазы або прымушаюць правальвацца ў прыхаванае вадзяное акенца ў багне. Усё гэта робіцца як гульня, жарт, пасля чаго яны самі дапамагаюць ахвяры, падсоўваючы ёй куст лазы, трыснёг, аер ці нешта яшчэ. Калі і пры такой дапамозе ахвяра не выратавалася, значыць, яе падхапіў буйны Дух, які жыве тут, — Вадзянік, Балотшк ці Багнік.
Паколькі Лознікі зусім бясшкодныя і малыя з выгляду, Перуновы стрэлы забіваюць іх не спецыяльна, а выпадкова. У Лознікаў застаецца адна небяспека, пра якую яны, аднак, зусім не дбаюць. Гэта — асушэнне месца пад іх жытлом і як вынік — знішчэнне лазняку, у якім яны жывуць. Тады яны гінуць усе разам назаўсёды і бясследна.
Крыніца: http://mifijslavyan.ru/stories4/98.htm
Воля

ЛЯСНЫ ДЗЕД

У беларускай міфалогіі дух – увасабленне лесу як часткі прасторы, патэнцыйна чужой чалавеку. Кожны лясны масіў мае свайго гаспадара – Л., які апякуецца ўсімі звярамі і птушкамі (ратуе іх ад пакжару, паляўнічых і г. д.). Л. пры неабходнасці мае здольнасць павялічвацца (у лесе) і памяншацца (у полі) у памерах. Выразна прасочваецца сувязь Л. з левым бокам (левым крысом захінае правае, левая пятка наперад і г. д.)., што падкрэслівае яго апазіцыйнасць да сферы штодзённага жыцця чалавека. Дваістае стаўленне да Л. тлумачыцца як шкодай з яго боку (можна прымусіць блукаць, напалохаць чалавека, пазбавіць паляўнічай здабычы), так і дапамогай. У замовах Л. (“правялікі пан”, “справядлівы”, “цар грозны”) фігуруе як выратавальнік ад урокаў, крыксаў, згубы скаціны і нават нячыстай сілы. За паслугу з боку чалавека Л. можа надаць яму знахарскія здольнасці і спрыяць у лясных промыслах. З мэтай дасягнуць апошняга яшчэ ў канцы XIX ст. Л. прыносілі ахвяры; паляўнічыя, як і моцныя чараўнікі (Вяліжскі пав.), маліліся ў лесе.
Прасочваецца сувязь Л. з іншымі міфалагічнымі персанажамі. Будучы братам хатніку і палявіку, Л. выконвае ролю пастуха ваўкоў у дзень св. Юр’я або часам атаясамліваецца з апошнім.
Вобраз Л. быў распаўсюджаны па ўсёй тэрыторыі Беларусі, і вера ў яго служыла ўсталяванню своеасаблівай экалагічнай раўнавагі паміж Чалавекам і Прыродай (Лесам).
Пад уплывам хрысціянства рысы незвычайна злога і шкаданоснага нячысціка.
Крыніца: http://rv-blr.com/dictonary/view/3103