June 11th, 2012

Воля

Алейнік, Алейнікаў, Алейнічэнка.

Алейнік, Алейнікаў, Алейнічэнка.

п. Алейнікаў>Гомельская вобласць > Рагачоў > Гадзілавіцкі
х. Алейнікі> Віцебская вобласць > Міёры > Перебродцкі
в. Алейнікі>Віцебская вобласць > Бешанковічы > Бешанковіцкі
в. Алейнікі>Віцебская вобласць > Бешанковічы > Драздоўскі
Прозвішчы і назовы вёсак адбыліся ад слова алей, які мог мог фетышам.

АЛЕЙ

Тлушч з насення раслін. Сланечнікавы а. Какосавы а. Канапляны а. || прыметнік: алейны. || назоўнік: алейнасць.

АЛЕЙНІК

Тое, што і алейшчык.

АЛЕЙНЫ

1. гл. алей. 2. Выкананы фарбамі, расцёртымі на алеі, звязаны з выкарыстаннем такіх фарбаў. А. жывапіс. Алейная фарба. 3. Які дае алей (пра расліны). Алейныя культуры.
Крыніца: http://www.rv-blr.com/slounik?alpha3=%D0%90%D0%9B%D0%95&alpha=%D0%90

АЛЕЙНЯ

Прадпрыемства па вырабу алею.

АЛЕЙШЧЫК

Спецыяліст па вырабу алею, алейнік.
Крыніца: http://www.rv-blr.com/slounik?alpha3=%D0%90%D0%9B%D0%95&alpha=%D0%90&page=2

АЛЕЙ

Ільняному алею трэба пакланіцца. Бо да гэтай пары яно захоўвае нам нязломныя часам бачныя выявы святых нашай зямлі: з ільнянога алею рыхтаваўся пакост, незаменны пры абразапісанні, пры размалёўцы сцен храмаў.

ЯЛЕЙ

ЯЛЕЙ
- асвячонае масла, звычайна аліўкавае з прымешкамі пахаў.
Ялей са старажытных часоў лічыўся гаючым рэчывам. Яшчэ са старазапаветных часоў ялей азначаў мілату, радасць, ажыўленне. У Кнізе Левіт ён згадваецца як сродак для ачышчэння пракажоных. Памазанне ялеем хворых ужывалі і апосталы, як чытаем ў евангеліста Марка: "…і шматлікіх хворых мазалі і вылечвалі" (Мк.6,13).
Па звычаю Ўсходу, калі чалавека абвяшчалі манархам, святар узліваў на яго галаву кубак ялею. Ялей, алей алівы, лічылі знакам трываласці. Абрад жа "памазання" нагадваў пра тое, што ўлада даруецца ад Бога, Дух Якога з гэтага часу будзе знаходзіцца на Выбранніку. Таму кожны ўладар Ізраілю (а часам і прарок) называўся Памазанікам, Месіяй, ці па-грэцку - Хрыстом. Аднак з часам гэты тытул сталі адносіць толькі да вялікага Цара будучыні.
Аліўкавы алей мае шырокае ўжыванне ў Хрысціянскай Царкве. Так, ялей распальваюць перад святымі абразамі. Па-другое, ялей ужываецца пры абрадзе - блаславення збажыны. Разам з пяццю хлебамі, з віном і пшанічнымі зернямі багаслаўляецца і ялей, як рэчыва пажыўнае і гаючае ў хваробах. Гэтым ялеем на ўсяночнай ці ютрані памазваюцца вернікі. Па-трэцяе, ялей ужываецца для памазання нямоглых - у Таемстве ялеяасвяшчэння, вымаўленнем слоў: "У імя Бацьку, і Сына, і Святага Духа". Па-чацвёртае, ялей асвячаецца адмысловай малітвай і ўжываецца для памазання таго, хто прыступае да св. Вадахрышча. Па-пятае, ялей узліваецца на нябожчыкаў" (Поўны праваслаўны багаслоўскі энцыклапедычны слоўнік, т.1, стар. 856-857).
***
Са Слоўніка біблейскага багаслоўя:
1. Елей, согласно библейскому повествованию, один из главным (наряду с пшеницей и вином) продуктов питания, которыми Бог насыщает Свой верный народ (Втор 11.14). Елей - знамение благословения Божьего (Втор. 7.13; Иер 31.12), лишение которого служит наказанием за неверие (Мих. 6.15; Авв. 3.17), а изобилие которого есть знамение спасения (Иоил. 2.19) и символ эсхатологического блаженства (Ос 2.22).
Елей также благовонное масло для умащения тела (Ам. 6.6; Есф 2.12), для укрепления членов (Иез 16.9) и для «смягчения» ран (Ис. 1.6; Лк 10.34); наконец, Елей в светильниках служит для освещения (Исх. 27.20; Мф 25.3-8).
Чтобы быть верными Союзу-Завету, недостаточно предоставлять священникам самый лучший Елей (Числ. 18.12) или, согласно обрядам, примешивать его к приносимым жертвам (Лев. 2.1...; Числ. 15.4; 28-29), или совершать возлияния Елея «неисчетными потоками»: исполнением этих правил может угодить Богу только тот, кто ходит перед Ним путями правды и любви (Мих 6.7 слл).
2. Символика елея. - Как елей есть знамение благословения Божия, так зеленеющее масличное дерево символизирует праведника, благословенного Богом (Пс 51.10; 127.3; ср Сир 50.10), и Премудрость Божию, открывающую в Законе путь правды и блаженства (Сир 24.14,19-23). Что же касается двух маслин, елей от к-рых поддерживал свет в светильнике с семью лампадами (Зах 4.11-14), то они означали двух «сынов елея», двух Помазанников Божиих - царя и первосвященника, к-рые призваны просвещать народ и вести его по пути спасения.
Иногда с елеем сравнивается то, что как и он, проникает внутрь неуловимо (Притч 5.3; Пс 108.18; Притч 27.16); главным же обр. в нем видят услаждающее и радующее своим запахом миро - прекрасный символ любви (Песн 1.2), дружбы (Притч 27.9) и счастья братского единения (Пс 132.2). Елей - также символ радости, ибо от него, как и от радости, у ч-ка блистает лицо (Пс 103.15). Поэтому возлить Елей кому-либо на голову - значит пожелать ему радости и счастья и оказать ему знак дружбы и почета (Пс 22.5; 91.11; Лк 7.46; Мф 26.7).
Елей царского помазания в наивысшей степени заслуживает названия «елей радости» (Пс 44.8); это - внешний знак Избрания Богом, сопровождающийся излитием Духа, овладевающего избранником (1 Цар 10.1-6; 16.13). Эта связь помазания и Духа является источником основной символики елея в христианских таинствах, особенно при соборовании больных, упомянутом уже в послании Иакова (Иак 5.14; ср Мк 6.13); свящ. Елей сообщает христианину многообразную благодать Духа Святого, Который соделал Иисуса Помазанником в абсолютном смысле слова и явил Его Сыном Божиим. (В Евр. 1.9 ко Христу для засвидетельствования Его Божества применяется Пс 44.8).
***
Таинство Елеосвящения, именуемое по-гречески «елей молитвы», описано св. апостолом Иаковом: «Болен ли кто из вас, пусть призовет пресвитеров Церкви, и пусть помолятся над ним, помазав его елеем во имя Господне. И молитва веры исцелит болящего, и восставит его Господь; и если он соделал грехи, простятся ему» (Иак.5:14-15). Как явствует из приведенного отрывка, таинство елеосвящения преследует двойную цель: не только телесное исцеление, но и прощение грехов. То и другое взаимосвязано, ибо человек есть единство тела и души, и потому не может быть резкого и строгого различия между телесными и духовными скорбями.
Здесь речь идет не об обычном помазании елеем (маслом), которое практиковалось у евреев как обычное лечебное вещество, а об особом церковном таинстве, так как целебные свойства здесь приписываются не елею, а «молитве веры», совершаемой пресвитерами.
Крыніца: http://azbyka.ru/dictionary/06/eley-all.shtml
Воля

Александровіч, Аляксандраў

Александровіч, Аляксандраў

в. Аляксандрава > Менская вобласць > Валожын >Сугвоздаўскі
в. Аляксандрава >Менская вобласць > Койданава > Дабрынеўскі
в. Александрына >Менская вобласць > Лагойск >Гайненскі
в. Аляксандраўка> Менская вобласць > Любань >Ляхаўскі
в. Аляксандрава >Менская вобласць > Маладзечна >Гарадокскі
в. Аляксандрава >Менская вобласць > Менск > Мачулішчанскі
в. Аляксандрава >Менская вобласць > Менск >Сеніцкі
в. Аляксандраўка > Менская вобласць > Смілавічы >Лядзенскі
в. Аляксандраўка >Менская вобласць > Старыя Дарогі >Старадарожскі
в. Аляксандраўка >Менская вобласць > Чэрвень >Лядзенскі
в. Аляксандрава >Віцебская вобласць > Бешанковічы > Астравенскі
в. Аляксандрава >Віцебская вобласць > Бешанковічы > Пліскі
в. Новааляксандраўка>Віцебская вобласць > Віцебск >Запольскі
в. Александрыя >Віцебская вобласць > Дуброўна >Волеўкаўскі
в. Александрына> Віцебская вобласць > Міёры > Павяцкі
в. Аляксандрава > Віцебская вобласць > Міёры > Павяцкі
в. Александрыя >Віцебская вобласць > Сенно >Багушэўскі
в. Аляксандрава >Віцебская вобласць > Сенно > Багушэўскі
в. Аляксандраўская>Віцебская вобласць > Сенно > Немойтаўскі
в. Аляксандрава >Віцебская вобласць > Сенно > Студзенкаўскі
в. Аляксандрава >Віцебская вобласць > Шаркоўшчына > Радзюкоўскі
х.Аляксандрава >Віцебская вобласць >Шаркоўшчына >Станіславаўскі
в. Аляксандраўка>Гомельская вобласць > Брагін >Новаіёлчанскі
в. Аляксандраўка >Гомельская вобласць > Буда-Кашалёва>Рагінскі
п.Аляксандраўка >Гомельская вобласць>Буда-Кашалёва >Шырокаўскі
в. Аляксандраўка >Гомельская вобласць > Буда-Кашалёва >Гусевіцкі
в. Аляксандраўка >Гомельская вобласць > Ельск >Рэмезаўскі
п. Аляксандраўка >Гомельская вобласць > Жлобін > Майскі
в. Аляксандраў>Гомельская вобласць > Жлобін > Салонскі
в. Аляксандраўка >Гомельская вобласць > Жлобін >Шчэдрынскі
в.Аляксандраўка>Гомельская вобласць >Калінкавічы >Малааўцюкоўскі
в. Аляксандраўка >Гомельская вобласць > Карма > Лужкоўскі
в. Аляксандраўка >Гомельская вобласць > Нароўля >Кіраўскі
в. Аляксандраўка >Гомельская вобласць > Рагачоў > Старасельскі
в. Аляксандраўка >Гомельская вобласць > Рэчыца > Баршчэўскі
в. Аляксандраўка >Гомельская вобласць>Светлагорск >Сасноваборскі
п. Аляксандраўка >Гомельская вобласць > Гомель > Урыцкі
п. Аляксандраўка >Гомельская вобласць > Гомель > Чонкаўскі
в. Аляксандраўка> Магілёўская вобласць > Асіповічы > Ясенскі
в. Аляксандраўка >Магілёўская вобласць > Дрыбін >Чэрнеўскі
в. Аляксандраўка >Магілёўская вобласць > Клічаў> Гончанскі
в. Аляксандрава>Магілёўская вобласць > Круглае > Круглянскі
в. Аляксандраў> Магілёўская вобласць > Магілёў > Семукацкі
п. Аляксандраў> Магілёўская вобласць > Магілёў > Семукацкі
в. Аляксандраўка -1>Магілёўская вобласць > Слаўгарад >Гіжэнскі
в. Аляксандраўка -2>Магілёўская вобласць > Слаўгарад > Гіжэнскі
в. Аляксандравічы>Магілёўская вобласць > Хоцімск > Чарняўскі
в. Аляксандрава >Магілёўская вобласць > Чавусы > Ваўкавіцкі
в. Аляксандраўка >Магілёўская вобласць > Чавусы > Жэліўскі
в. Нова-Аляксандраўка >Магілёўская вобласць > Чавусы > Пуцькаўскі
в. Александрыя>Магілёўская вобласць > Шклоў > Александрыйскі
в. Аляксандраўка >Магілёўская вобласць > Шклоў >Рыжкавіцкі
в. Александрыя > Гарадзенская вобласць > Зэльва >Дзерэчынскі
в. Аляксандраўка>Гарадзенская вобласць > Шчучын > Васілішкаўскі
в. Александрыя > Гарадзенская вобласць > Астравец >Спондаўскі
в. Аляксандрава>Гарадзенская вобласць > Гародня >Абухоўскі
в. Аляксандравічы>Гарадзенская вобласць > Дзятлава >Парэцкі
в. Аляксандраўка >Гарадзенская вобласць > Ашмяны >Крэйванцэўскі
в. Аляксандраўка >Гарадзенская вобласць > Ваўкавыск >Ваўкавыскі
в. Аляксандраўка >Гарадзенская вобласць > Ваўкавыск >Волпаўскі
в. Александраўшчына > Гарадзенская вобласць > Зэльва > Каралінскі
х. Александрына>Гарадзенская вобласць > Воранава >Канвелішскі
в. Аляксандраўка > Брэсцкая вобласць > Пружаны >Шчарчоўскі

Хутчэй за ўсё прозвішчы і назовы вёсак адбыліся ад імя Аляксандр.

АЛЕКСАНДРЫТ

Каштоўны камень, які змяняе свой колер ад ізумруднага (днём) да цёмна-чырвонага (пры штучным асвятленні).
Крыніца: http://www.rv-blr.com/slounik?alpha3=%D0%90%D0%9B%D0%95&alpha=%D0%90&page=2
Воля

Алексяевіч, Аляксеенка, Аляксееў

Алексяевіч, Аляксеенка, Аляксееў

в. Аляксееўка>Менская вобласць > Менск >Міханавіцкі
в. Аляксееўка>Гомельская вобласць > Брагін >Маложынскі
в. Аляксееўка>Гомельская вобласць > Брагін >Крыўчэнскі
п. Аляксееўка>Гомельская вобласць > Чачэрск > Роўкавіцкі
п. Аляксееўка >Гомельская вобласць > Гомель > Урыцкі
п. Аляксееўка >Гомельская вобласць > Гомель > Чонкаўскі
в. Аляксееўцы >Віцебская вобласць > Верхнедзвінск >Дзернавіцкі
в. Аляксеева>Віцебская вобласць >Гарадок >Межанскі
в. Аляксеева>Віцебская вобласць > Гарадок >Хмельніцкі
в. Аляксінічы>Віцебская вобласць > Сенно > Студзенкаўскі
в. Аляксінічы>Віцебская вобласць > Сенно > Аляксініцкі
в. Аляксейкі>Віцебская вобласць > Дуброўна >Волеўкаўскі
в. Аляксейкі>Брэсцкая вобласць > Івацэвічы > Стайкаўскі
в. Аляксеевічы>Брэсцкая вобласць > Драгічын > Немержанскі
в. Аляксееўка>Магілёўская вобласць > Касцюковічы> Селецкі
в. Аляксееўка>Магілёўская вобласць > Клічаў> Патоцкі

Прозвішчы і назовы вёсак маглі утварыцца ад назова прысвятка.

АЛЯКСЕЙ

Прысвятак у нapoдным календары (адзначаўся 17 caкaвiкa с. ст.). У гэты цёплы веснавы дзень (таму называлi яшчэ А. цёплы, веснавы) чакалi прылёту буслоў, у некаторых рэгiёнах пачыналi сеяць лён, авёс (“Аляксей coxi чэша, хамуты строе”). У прырэчных вёсках А. лiчыўся днём рыбалова, калi дазвалялася рамантаваць ceткi (“Аляксей сецi садзiць, лодкi смалiць”). Бортнікi на А. падглядалi пчол: “На цёплага Аляксея рыба iдзе на нераст, карова на верас, а бортнiк на хвою”.
Крыніца: http://rv-blr.com/dictonary/view/7163
Воля

Аленскі, Алендзкі

Аленскі, Алендзкі (са спіса шляхецкіх родаў)

в. Аленічы>Гарадзенская вобласць > Гародня >Верцелішкаўскі
в. Аленішчаўка>Гарадзенская вобласць > Шчучын >Астрынскі
в. Аленец>Гарадзенская вобласць > Смаргонь >Залескі
в. Аленец >Гомельская вобласць > Буда-Кошелева >Старабудскі
в. Аленец >Гомельская вобласць > Чачэрск >Старабудскі
в. Аленшчына>Магілёўская вобласць > Быхаў > Чарнаборскі
в. Аляны>Гарадзенская вобласць > Ашмяны >Барунскі
в. Алянава > Менская вобласць > Валожын >Падберэзскі

в. Аленка >Менская вобласць > Маладзечна >Алехнавіцкі
в. Аленка >Менская вобласць > Валожын >Бобрскі
в. Аленка>Гарадзенская вобласць > Дзятлава >Данілавіцкі
в. Аленкаўцы>Гарадзенская вобласць > Шчучын > Мажэйкаўскі
в. Аленаўка> Магілёўская вобласць > Бабруйск > Осаўскі
в. Аленаўка>Магілёўская вобласць > Хоцімск > Батаеўскі
в. Алень> Магілёўская вобласць > Магілёў > Семукацкі
в. Аленава > Брэсцкая вобласць > Бяроза > Междулескі
в. Аленцы> Віцебская вобласць > Браслаў > Плюсскі
в. Аленавічы>Віцебская вобласць > Талочын > Абалецкі
в. Аленавічы >Віцебская вобласць > Талочын > Аленавіцкі
п. Аленава>Гомельская вобласць > Рагачоў >Кісценеўскі

Прозвішча і назовы вёсак адбыліся ад татэма Алень.

АЛЕНЬ

Лось на тэрыторыі Беларусі ўшаноўваўся ў бронзавым веку, пра што сьведчыць знаходка рагавой фігуркі гэтай жывёлы на паселішчы Асавец II у Бешанковіцкім раёне. Аднак раскопкі каля Балтыйскага ўзьбярэжжа Летувы, на паселішчах Швянтойі, паказваюць, што знойдзеныя там жэзлы з галоўкамі ласей і маленькія ласіныя галоўкі з бурштыну датуюцца неалітам. На думку Р. Рымантэне, лось у кульце паляўнічых займаў асноўнае мейсца і лічыўся галоўным сярод усіх зьвяроў. На срэбраных акоўках упрыгожаньня V—VI стст. з магільніка Плінкайгаліс з цэнтральнай Летувы, на думку Л. Вайткунскенэ, над зямлёй паказана неба з запасамі вады, а па небасхіле імчацца ласі, каб на сваіх рагах хутчэй прынесьці нябесную вільгаць, у чаканьні якой людзі выконваюць рытуальны танец. У паўночнай частцы Беларускага Панямоньня ў жалезным веку і раньнім Сярэднявеччы алень быў асноўным аб'ектам паляваньня, а пазьней выява «аленя сьвятога Губэрта» (з крыжам пасярод рагоў) стала гэрбам Горадні.
Згодна з апісаньнем Сусьветнага дрэва (ясеня Ігдрасіль) у скандынаўскай міфалогіі, на сярэднім роўні чатыры алені скубуць лісьце гэтага дрэва, алень Эйктурмір і каза Хейдрун ядуць яго лісьце, стоячы на даху Вальгалы (нябеснага жытла эйнхерыяў — палеглых у баі воінаў).
Грунтуючыся ў пэўнай меры на тым, што на Рускай Поўначы ахвярапрынашэньні аленяў ці ласёў (а пасьля замест іх быкоў) рабіліся на дзень сьв. Пятра і Паўла (29 чэрвеня ст. ст.), Ільлёў дзень (20 ліпеня ст. ст.), Усьпеньне (15 жніўня ст. ст.) і Прачыстую (8 верасьня ст. ст.), Б. Рыбакоў лічыць, што дзьве нябесныя аленіхі — гэта два пакаленьні міфічных маці-парадзіх
Крыніца: http://rv-blr.com/dictonary/view/75

АЛЕНА.

3/21чэрвеня Кастусь, Алена, Міхал, Хведар. «Каля святой Алены гароды ўжо добра зялены». Лічылася, што пасеяны на Алену лён будзе асабліва ўдалы. Перакананне было падмацавана сугуччам «лён — Алена», што ў народным уяўленні рабіла святую нібыта апякункаю гэтай палявой культуры, і засталося замацавана ў прыказцы: «Сей лён на Алену — будзе кашуля па калена». Выпраўляючыся на сяўбу, апраналі чыстую бялізну, каб і лён вырас чысты. У кашолку з насеннем клалі вараныя яйкі, якія, прыехаўшы на ніву, сейбіт падкідаў угору, каб лён быў высокі і з буйнымі галоўкамі.
Воля

Алеша, Аляшкевіч

Алеша, Аляшкевіч

в. Алішэвічы >Брэсцкая вобласць > Пружаны >Ліноўскі
в. Алішкаўцы>Гарадзенская вобласць > Шчучын >Астрынскі

Прозвішчы і назовы паселішчаў маглі утварыцца ад назова сузор’я Аліяшава павозачка.

АЛІЯШОВА ПАВОЗАЧКА

Беларускія народныя назвы сузор’я Вялікай Мядзведзіцы. Вядомы даследнік народнай астраноміі Д. Свяцкі адзначаў: “Параўнанне Вялікай Мядзведзіцы з возам або калясніцай сустракаецца амаль ува ўсіх народаў… Няма сумневу, сама фігура, утвораная зоркамі сузор’я, давала падставы да такога атаясамлення”. Сапраўды, так у народзе і тлумачаць назву гэтага сузор’я: “Чатыры колцы і ручонка – аліяшова Павозачка, або сітца” (Смаргонскі р-н). Сузор’е В. служыла для прасторавай арыентацыі і вызначэння часу ночы. З В. звязаны шэраг народных уяўленняў і павер’яў. Назва Аліяшова Павозачка яўна асцыюе сузор’е В. са св. Іллём, адным з хрысціянскіх субстытутаў Перуна, які раз’яжджае па небе ў калясніцы, высякаючы іскры-маланкі і грукаючы коламі, спараджаючы грымоты. На Случчыне існавала павер’е, што ў нябёсны В., які стаіць заўсёды на поўначы, запрэжаны мядзьведзі, і на ім у канцы свету будзе ездзіць антыхрыст, змушаючы добрых людзей, каб яны забыліся на Бога (параўн. катанне радзівіла Пана Каханку ўлетку на санёх, запрэжаных мядзьведзямі, па дарозе, пасыпанай соллю).
Вобраз “нябёснай калясніцы” сустракаецца ў беларускіх замовах ад розных хваробаў, прычым у вельмі паказальным астранамічным кантэксце: “Стану пад ясным небам, пад яснымі зарамі, перад дробнымі звяздамі, перад жаркім сонцам і ясным месікам і нябеснаю калясніцаю”, да нябёснай (гасподняй) калясніцы звярталіся па дапамогу ад шалу, нячыстай сілы, нарадкі, залатніка і ўроку. Гэта дае падставы меркаваць, што на Беларусі мог існаваць і такі варыянт назвы сузор’я В., як *Калясніца.
Крыніца: http://rv-blr.com/dictonary?alpha=&authenticity_token=7ac738a48b166025e45f6b2c67b725bd415bc85e&page=1