?

Log in

No account? Create an account

Папярэдні запіс | Наступны запіс

Матэрыял з Вікіпедыі - вольнай энцыклапедыі

Анаталійская гіпотэза - адна з асноўных гіпотэз пра фармаванне протаіндаеўрапейцаў. Лакалізуе індаеўрапейскую прарадзіму ў заходняй Анатоліі (сучасная Турцыя). Канкурыруе з курганнай гіпотэзай.

Агляд

Высунута брытанскім археолагам Колінам Рэнфру ў 1987 годзе, які суадносіў прарадзіму індаеўрапейцаў з селішчам Чатал-Хююк. Паводле Рэнфру, індаеўрапейцы на 3 тысячы гадоў старэй, чым гэта мяркуюць прыхільнікі курганнай гіпотэзы[1].

Даследаванні Грэя і Аткінсона

Анаталійская гіпотэза знайшла нечаканае пацверджанне ў выніку апублікаваных у 2003 годзе глоттахраналагічных досведаў новазеландскіх эвалюцыйных біёлагаў Рассела Грэя і яго аспіранта Квенціна Аткінсона, якія працуюць на факультэце псіхалогіі Оклендскага універсітэта. Яны выканалі статыстычны аналіз роднасных слоў у 87 жывых і мёртвых індаеўрапейскіх мовах (з прыкладна 150 вядомых), карыстаючыся лексікастатыстычнай базай дадзеных (па спісах Сводзеша яе стварыла Айсідор Дайен) і дадатковай інфармацыяй.
Метадам Монтэ-Карла былі згенераваны мільёны выпадковых дрэў, не клапоцячыся пра іх гістарычную і лінгвістычную праўдападобнасць. Меркавалася, што хуткасць эвалюцыі на галінах дрэва моў хоць і розная і размеркавана выпадковым чынам, але раскід не занадта вялікі. Напрыклад, калі забыцца ўсё, што вядома пра гісторыю народаў і моў, варыянт, які узводзіць армянскую і ісландскую мовы да нядаўняга агульнага продка, апынуўся б надзвычай непраўдападобным - проста таму, што тэмп іх эвалюцыі прыйшлося б прыняць занадта высокім у параўнанні з іншымі галінамі дрэва.
Атрыманыя Грэем і Аткінсанам дадзеныя ўпэўнена паказваюць на ўзрост праіндаеўрапейскай мовы ў інтэрвале ад 7 800 да 9 800 гадоў з медыянай размеркавання на 8 700 гадоў. Менавіта тым часам ад агульнага ствала адлучыліся продкі хетаў[1].

Крытыка

Цвёрдую крытыку анаталійскай гіпотэзы выказваў яго даўні апанент, рэдактар "Часопіса індаеўрапейскіх даследаванняў" Дж. П. Мэллоры, пункт гледжання якога блізкі да "курганнай гіпотэзы"[2].
Д. Энтані паказваў, што ў рамках анаталійскай гіпотэзы апыняецца невытлумачальным невялікая колькасць індаеўрапейскіх моў у Анатоліі і іх нізкі статут на працягу працяглага часу. Таксама Энтані паказваў, што узнікненне кола ў рамках дадзенай гіпотэзы датуецца на некалькі тысячагоддзяў пасля меркаванага зыходу з Анатоліі і падзелу моў, аднак адпаведныя тэрміны у розных індаеўрапейскіх мовах не разнастайныя, як магчыма было б выказаць здагадку, а насупраць, валодаюць высокім падабенствам[3].
Некаторыя лінгвісты не згодны з аднясеннем хетцкай (і іншых анаталійскіх моў) да індаеўрапейскай сям'і. Па іх меркаванню, хетцкая і праіндаеўрапейская мовы суадносяцца не як нашчадак і продак, а як дзве галіны, якія ідуць ад агульнага ствала[1]. Калі гэты пункт гледжання апынецца правільным, тое атрымаецца, што анаталійская гіпотэза адлюстроўвае не фармаванне менавіта пратаіндаеўрапейцаў, а нейкі больш ранні этап.
Нататкі
1. 1 2 3 Кобычев В. Где находится родина индоевропейцев?. Scientific.ru (2004-02-27). Проверено 2 декабря 2009.
2. Радионов Г. Мэллори. Индоевропейский феномен. часть 3 (2009-01-11). Проверено 2 декабря 2009.
3. The Horse, the Wheel, and Language: How Bronze-Age Riders from the Eurasian Steppes Shaped the Modern World. by David W. Anthony
Літаратура
• Russell D. Gray and Quentin D. Atkinson Language-tree divergence times support the Anatolian theory of Indo-European origin // Nature : журнал. — Великобритания: Nature Publishing Group, 2003. — Т. 426. — № 6965. — С. 435-439.
• Кобычев В. Где находится родина индоевропейцев?. Scientific.ru (2004-02-27). Проверено 2 декабря 2009.
Крыніца: http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%B3%D0%B8%D0%BF%D0%BE%D1%82%D0%B5%D0%B7%D0%B0
free counters

Счетчик посещений Counter.CO.KZ - бесплатный счетчик на любой вкус!